Strijdbaar Zorgcollectief Gemert

Gemert-Bakel is een ondernemende, creatieve gemeente. De gemeente heeft ruim 30.000 inwoners en bestaat uit zes deelkernen: Bakel, Gemert, de Mortel, Milheeze, Elsendorp, Handel en de Rips.

Elf jaar geleden richtten Harrie Verkampen en Hans van Dijk, het Zorgcollectief Gemert (ZCG) op. Beiden hebben een achtergrond in de (gemeente)politiek. Hans is nu nog steeds zeer actief binnen het sociaal domein van de gemeente.

Tekst: Saskia van Eenbergen

Hans van Dijk praat zeer enthousiast over de ontwikkeling van het zorgcollectief. Motto’s die er uit springen: verbinden! Niet alleen praten maar vooral doen! en oog houden voor armoede en de eenzaamheid!

Het zorgcollectief waarin ruim veertig vrijwilligers werken heeft een uitgebreid aanbod: Mensen kunnen tijdelijke hulpmiddelen lenen, zoals bedklossen, krukken, rolstoelen, rollators en scootmobielen. Het collectief biedt mantelzorgers ondersteuning. En de vrijwilligers van het collectief kunnen mensen met diverse vragen helpen: van boodschappen doen, vervoer regelen, formulieren invullen, administratie, computerhulp, huishoudelijke klusjes, begeleiding bij medische bezoeken tot gezelschap houden of ziekenbezoek.

Het zorgcollectief vormt samen met de Senioren Vereniging Gemert en de gehandicaptenvereniging Houvast de Stichting Nazareth, die in coronatijd het voormalig klooster Nazareth met crowdfunding heeft aangekocht, gerestaureerd en heringericht. Het gebouw met een kapel en refter is geschikt gemaakt voor nieuwe functies en in 2022 heropend.

Hans van Dijk: “Wij willen er zoveel mogelijk zijn voor de kwetsbare burgers. Dat is al zo vanaf het begin. Op zondag drinken 25-30 ouderen hier koffie. Elke laatste donderdag van de maand komen hier 35 mantelzorgers bij elkaar. En afgelopen vrijdag zaten hier 35 mensen te eten. De Seniorenvereniging organiseert talloze activiteiten en in de kapel worden maandelijks kleine concerten gegeven. Wij zetten vooral in op armste burgers, het tegengaan van armoede en eenzaamheid.”

“Wij verlenen geen zorg. Andere initiatieven en coöperaties, zoals Laarbeek doen dat wel. Wij willen dat niet. Wij zijn wel verbinders naar de zorg. Als zorgcollectief hebben we Sociaal Samen opgericht. Dat betekent dat in dit huis dorpsondersteuners, gemeenten, GGZ, maatschappelijk werk, Sociaal Loket, Zorgboog Savant en huisartsen bij elkaar bij elkaar komen om vragen, wensen en problemen te bespreken. Sociaal Samen komt ongeveer elke 3 maanden bij elkaar.”

Het zorgcollectief wordt gezien en gewaardeerd in Gemert. De website vermeldt: “Zorgcollectief Gemert ontvangt steeds meer rechtstreekse verzoeken maar ook via de huisartsen, cliëntondersteuners en de seniorenvoorlichters van de Senioren Vereniging Gemert komen de verzoeken binnen. Het zijn vaak maar bescheiden wensen. Mensen hebben bijvoorbeeld niemand om naar een eetpunt gebracht te worden, zoeken een fietsmaatje voor hun gehandicapte kind of hebben graag dat er iemand heel simpel een kop koffie komt drinken. Ze zoeken een maatje om niet langer eenzaam te zijn. We zijn blij dat steeds meer Gemertse mensen zelf of via de huisarts of dorpsondersteuner etc. die stap durven te zetten. Vanuit het besef dat veel mensen niet alleen kunnen “vragen” maar ook iets kunnen “geven” doen we samen ons best om Gemert nog een stukje leefbaarder te maken. Het blijkt dat hulpvragers tevreden zijn over de snelheid en doelgerichtheid waarmee hun vragen worden opgelost, zonder “een hoop gedoe”.”

Het Zorgcollectief zorgt vanaf de start financieel voor zichzelf door private bijdragen en door een beroep te doen op fondsen. Het collectief heeft een nauw en goed contact met de gemeente Gemert-Bakel. Het ontvangt geen subsidie van de gemeente met uitzondering van een vergoeding voor de kosten van het Steunpunt Mantelzorg.

Voorstellen actiever vrijwilligersbeleid gemeente

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. Welke wensen heeft het Zorgcollectief? Wat zou het collectief graag veranderd zien? Hans van Dijk: “We hebben een notitie vrijwilligersbeleid gemaakt. Die ligt nu bij de gemeente en we hopen dat een nieuwe coalitie na de verkiezingen ermee aan de gang gaat. Van groot belang is de daadwerkelijke erkenning dat we het samen moeten doen, formele partijen en informele organisaties. Vrijwilligers zijn enorm belangrijk en de gemeente kan daarin een veel actievere rol spelen. Nu zijn de ervaringen heel erg wisselend. Professionals komen eigenlijk alleen maar halen bij de vrijwilligers. Als de vrijwilliger iets wil halen bij de professional is het antwoord eigenlijk altijd nul. Als we vragen of een organisatie een vrijwilliger kan coachen die dementerenden moet begeleiden dan is het antwoord: ‘nee, want daar hebben we geen geld of personeel voor.’ Het is eenrichtingsverkeer en dat gaat fout.”

“De erkenning dat we gelijkwaardige partners zijn is van belang voor de gemeente en ook voor zorgorganisaties, zorgverzekeraars en zorgkantoor. De gemeente moet een faciliterende rol vervullen. Moet formeel en informeel verbinden. Moet zorgen voor professionals die begeleiden, coachen etc.

En een ander punt is nog: Veel 50/55 plussers en mensen met een arbeidshandicap die in de bijstand zitten kunnen vaak geen nieuwe betaalde baan vinden. Zij zouden wel vrijwilligerswerk kunnen doen en dat zou in de huidige ontwikkelingen zeer helpen. De notitie vrijwilligersbeleid die we nu hebben opgesteld en aan de gemeente hebben gegeven is een schets. De bedoeling is dat de professionals van Sociaal Samen, dus van gemeente, zorgorganisaties, maatschappelijk werk etc., die uit gaan werken. Dat moeten we, samen doen. En we verwachten dat de gemeente vervolgens een actievere verbindende rol gaat nemen.”

Samen met Laarbeek voorstel tot meer samenhang in zorgregelingen

Een pijnpunt waar het Zorgcollectief Gemert ook te veel mee te maken heeft is het los van elkaar functioneren van de regelingen WMO, WLZ en Zorgverzekeringswet. “Het zijn drie kolommen waarin en waardoor de trein nu de verkeerde kant op rijdt. We hebben een plan voor Laarbeek en voor Gemert om die trajecten meer samen te trekken. Mogelijk gaat ook het burgerinitiatief Brandevoort in Helmond meedoen. Als je de zorg aan de voorkant beter organiseert met o.a. vrijwilligers, kun je de overgang naar de WLZ vertragen. Nu is de situatie zo dat wanneer het aantal zorgmomenten in een woonzorgcentrum te hoog wordt mensen moeten overstappen naar een verpleeghuis. Van ZVW (Zorgverzekeringswet) naar WLZ (Wet langdurige zorg) . Een ander huis, een andere financiering en een hoop ellende”

“Onlangs hoorde ik nog een bizar voorbeeld van een vrouw en man die al 51 jaar getrouwd zijn. Zij heeft MS, hij heeft kanker. Zij woont nu in een zorgboerderij. Ze betaalt 700 euro huur voor een kleine kamer en 300 euro servicekosten. Ze krijgt huursubsidie en een zelfstandige AOW uitkering. Haar man met kanker kan nu wel mee, maar als de vrouw eerder dood gaat moet hij weer weg. Dit soort voorbeelden zullen in de toekomst steeds vaker voorkomen. Ik vertelde dat in een bijeenkomst van Sociaal Samen en toen kwamen professionals zelf ook met voorbeelden. Ik werd er boos van en vroeg: accepteren we dat dan? Wij kunnen het nu niet oplossen, maar we moeten nu wel actie ondernemen. Het systeem mag toch niet de baas zijn.”

De marktwerking aanpakken en meer effectieve maatregelen nemen

Het Zorgcollectief Gemert heeft contacten met de Koepel Gemeenschapskracht en maakt deel uit van Peel Duurzaam Gezond. Maar daar zou, vindt Hans van Dijk, veel meer moeten gebeuren. “In Peel Duurzaam Gezond zijn de zorgaanbieders leidend. Het zou beter zijn als gemeenten die rol zouden nemen. En in het algemeen: wij en zij kunnen veel actiever zijn. Meer van ons laten horen. Een petitie maken en zeggen dat we ons verzetten tegen het feit dat dit nu in Nederland gebeurt. Het akkoord van de nieuwe regering spreekt over hervormingen, maar dat zijn het niet. Het gaat puur om het verschuiven van geld. We hebben nu een idiote marktwerking in de sector verpleging en verzorging. Een van de eerste dingen die we zouden moeten doen is de zorgvraag centraal stellen. De juiste zorg op de juiste plek krijgen mag niet afhankelijk zijn van of je geld hebt.

We moeten ook de keuzevrijheid van burgers beperken. Elsendorp is daar een goed voorbeeld van. Bewoners besloten er met elkaar één zorgaanbieder te kiezen. Zorgmed. Bewoners krijgen gegarandeerde zorg van professionals uit het dorp. Het doel dat het financiële voordeel van de zorgaanbieder omgezet zou worden in extra zorg werd helaas niet gehaald.

“En wat wonen en huisvesting betreft kunnen we echt meer sturen en stimuleren. Kijk in Gemert naar een buurt zoals de Berglaren. Waarom verhuizen mensen niet? Nu is het vaak duurder om te verhuizen dan om te blijven wonen. Dus er moet meer gebeuren om mensen te verleiden. Als mensen niet verhuizen omdat het teveel geld kost – lossen we dat toch op! Intergenerationeel wonen meer stimuleren. Meer ruimte bieden aan jongeren – of anderen - om op het erf van ouderen te gaan wonen. Meer doorstroming bevorderen van mensen die in een te grote woning wonen.

Zo komen we op een pakket van maatregelen dat snel ingevoerd kan worden en effectief:

• Mensen in de bijstand, die simpelweg geen betaalde arbeid meer kunnen verrichten, meer activeren om met behoud van uitkering als vrijwilliger aan de slag te gaan

• Beperking van de marktwerking:

  • Zorgvraag leidend maken bij zorgverlening en toewijzing van zorgwoningen.

  • Keuzevrijheid van zorgorganisaties voor burgers beperken

• Intergeneratioeel woningen toewijzen. Oud en jong in de wijk zodat we er voor elkaar kunnen zijn.

• Meer ruimte voor mantelzorgwoningen, woningsplitsing en doorstroming.

• Vrijwilligersmanagement invoeren om alleenstaande zorgvragers en mantelzorgers blijvend te ondersteunen.

Met deze voorstellen en de voorstellen voor een actiever vrijwilligersbeleid en het samentrekken van zorgwetten, zoals Zorgverzekeringswet, Wet Langdurige Zorg en de WMO, pleiten we voor een snelle effectieve verandering en komen we tot een pakket waarbij het mes aan twee kanten snijdt.”

Meer informatie over het Zorgcollectief Gemert is te vinden op de website www.zorgcollectiefgemert.nl.